اگر پاهایتان ورم کرده و مسکنهای عادی مثل بروفن هم حریف درد و سنگینی کلافهکننده واریس نمیشوند، احتمالاً به دنبال خرید «قرص واریس» هستید. اما قبل از رفتن به داروخانه، باید یک واقعیت علمی را به شما بگویم: هیچ قرصی در دنیا وجود ندارد که رگهای گشاد و پیچخورده واریس شما را به حالت اول برگرداند.
این قرصها بههیچوجه درمان قطعی نیستند و شواهد و مطالعات نشان میدهد نقش اصلی این داروها کاهش علائم است و برای توقف/کند کردن پیشرفت بیماری شواهد قطعیِ کافی در دست نیست (منبع).
پس اصلاً چرا پزشکان آنها را تجویز میکنند؟ چون این داروها فقط و فقط یک وظیفه مشخص دارند: «کاهش علائم». آنها طراحی شدهاند تا ورم (ادم) پاهای شما را بخوابانند و آن درد وریدی خاصی را که مسکنهای معمولی حریفش نمیشوند، آرام کنند.
قبل از خرید قرص واریس، اول مسیر خودتان را انتخاب کنید
اگر فقط دنبال “قرص واریس” هستید، اول ببینید در کدام دسته قرار دارید:
مسیر اول: علائم معمول (ورم و درد کلافهکننده، بدون بیماری خاص)
اگر مشکل اصلی شما همان حس سنگینی و ورم پاها در پایان روز است، انتخابهای اول و رایج برای «کاهش علائم» معمولاً قرص دافلون (Daflon) یا دوکسیوم ۵۰۰ (Doxium 500) است.
اما اگر این دو دارو در دسترس نبودند، یا دنبال گزینههای گیاهی/مکمل هستید، ردههای بعدی شامل اینهاست: ونووین (Venovin: عصاره برگ انگور قرمز)، ونوگل/ونوویتال (Venogol/Venovital: عصاره شاهبلوط هندی) و روهمورین (Ruhemorin: عصاره روسکوس).
یک نکته بسیار مهم
منتظر معجزه یکشبه نباشید! اگر امشب قرص را خوردید، فردا صبح پاهایتان سبک نمیشود. حداقل ۲ تا ۴ هفته زمان میبرد تا اثر دارو را روی کاهش ورم و درد احساس کنید. ما معمولاً این داروها را برای یک دوره ۲ تا ۳ ماهه تجویز میکنیم و بعد شرایط شما را دوباره ارزیابی میکنیم.
مسیر دوم: افراد پرخطر (تداخلات دارویی)
آیا باردار هستید یا در دوران شیردهی قرار دارید؟ مشکل شدید کلیوی یا کبدی دارید؟ و از همه مهمتر: آیا داروهای رقیقکننده خون مثل وارفارین، ریواروکسابان، آپیکسابان، یا داروهای ضد پلاکت مثل آسپرین و کلوپیدوگرل (پلاویکس) مصرف میکنید؟
اگر جوابتان به هرکدام از اینها مثبت است، توقف کنید! اینجا خط قرمز شماست. حتی قرصهای واریسی که برچسب «گیاهی» دارند هم میتوانند با این داروها تداخل مهم داشته باشند. شما بههیچوجه نباید بدون نسخه و مشورت مستقیم با پزشک، هیچکدام از این قرصها را بخرید یا مصرف کنید.
مسیر سوم: علائم پیشرفته و هشداردهنده
به مچ پاهایتان نگاه کنید. آیا پوست مچ پا تیره، قهوهای و سفت شده است؟ آیا زخم باز (زخم وریدی) روی پایتان دارید؟ یا رگهایتان بهشدت مثل طناب بیرون زدهاند؟
اگر در این مرحله هستید، خوردن قرص بهتنهایی اصلاً کارساز نیست. همانطور که گفتم، دارو نمیتواند ساختار یک رگِ کاملاً خراب را تعمیر کند. شما در نقطهای هستید که باید برای درمانهای مداخلهای و قطعیتر (مثل لیزر واریس یا اسکلروتراپی) تصمیم بگیرید و قرص در بهترین حالت، فقط یک درمان کمکی است.
انتخاب اول دافلون یا دوکسیوم؟ دقیقاً چه کار میکنند؟
بیایید قبل از اینکه اسم داروها را بیاوریم، با هم ببینیم اصلاً چرا پای شما ورم میکند و این درد گنگ و سنگین از کجا میآید؟ چرا وقتی بروفن میخورید، سردردتان خوب میشود اما درد پایتان نه؟
رگهای واریسی در واقع رگهای خسته، گشاد و شلشدهای هستند. دیواره این رگها به دلیل فشار خونِ جمعشده، خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده و اصطلاحاً «خودشان را ول کردهاند». وقتی رگ اینقدر کشیده و گشاد میشود، منافذ بین سلولهای دیواره آن بازتر از حالت عادی میشوند (به این حالت افزایش نفوذپذیری میگوییم). در نتیجه، بخش مایع خون از لابهلای این سلولها به بیرون (یعنی به بافتهای اطراف رگ در پای شما) نشت میکند. این دقیقاً همان آبی است که زیر پوست جمع شده و ورم (ادم) کلافهکننده عصرگاهی را میسازد.
اما درد از کجا میآید؟ وقتی جریان خون در این رگهای خراب کُند میشود، گلبولهای سفید خون که باید در حرکت باشند، به دیواره داخلی رگ میچسبند. تجمع و رسوب این گلبولهای سفید در آن ناحیه، باعث ایجاد یک التهاب موضعی میشود. دردی که شما در پاهایتان حس میکنید، دردِ همین التهاب وریدی است. مسکنهای عادی (مثل ناپروکسن یا بروفن) برای مهار این نوع خاص از التهاب وریدی ساخته نشدهاند، به همین دلیل روی درد واریس بیاثرند.
حالا که میدانیم مشکل چیست، میرویم سراغ «بهترین قرص واریس» از نگاه درمان دارویی؛ یعنی داروهایی که برای کاهش علائم (ورم و درد) بیشترین کاربرد را دارند. اگر دافلون یا دوکسیوم در دسترس باشند، این دو انتخاب اول ما هستند. بعد از آنها، گزینههایی هم وجود دارند که بیشتر در دسته مکملهای گیاهی/عصارهها قرار میگیرند (مثل برگ انگور قرمز، شاهبلوط هندی و روسکوس) که میتوانند به کاهش علائم کمک کنند، اما معمولاً پشتوانه مطالعاتی و اثربخشیشان به اندازه انتخابهای اول شناختهشده نیست.
۱. قرص دافلون (Daflon)؛ شناختهشدهترین انتخاب
دافلون دارویی است که بیشترین و معتبرترین تحقیقات علمی در زمینه واریس روی آن انجام شده است. شاید برایتان جالب باشد بدانید که دافلون یک داروی «نیمهسنتتیک» است؛ یعنی پایه اصلی آن از طبیعت (عصاره پوست پرتقال) گرفته شده و در لابراتوار بهینهسازی شده است. ترکیب اصلی آن که به نام علمی MPFF شناخته میشود، از ۹۰ درصد دیوسمین (Diosmin) و ۱۰ درصد هسپریدین (Hesperidin) تشکیل شده است.
اما دافلون وقتی وارد بدن شما میشود دقیقاً چه کار میکند که پایتان سبک میشود؟
- افزایش «تن وریدی» (Venous Tone): دافلون به دیواره شل و گشاد شده رگ کمک میکند تا کمی خودش را جمعوجور کند و منقبض شود.
- بستن راه نشت مایعات: با جمع شدن دیواره رگ، نفوذپذیری آن کم میشود. یعنی جلوی نشت مایع خون به بیرون از رگ گرفته میشود و در نتیجه، ورم پای شما میخوابد.
- کاهش التهاب و درد: دافلون مستقیماً جلوی چسبیدن گلبولهای سفید به دیواره رگ را میگیرد. وقتی گلبول سفیدی نچسبد، التهابی در کار نیست و وقتی التهاب بخوابد، آن دردِ سنگین و کلافهکننده هم کمتر میشود.
- کمک به ترمیم: در بیمارانی که واریس آنها به مرحله ایجاد زخم وریدی رسیده است، در مطالعات کوچکتر دیده شده که این دارو میتواند به روند بهبود زخم هم کمک کند (منبع).
۲. قرص دوکسیوم ۵۰۰ (Doxium 500)؛ انتخاب اولِ دیگر
اگر دافلون در دسترس نبود یا به هر دلیلی پزشک داروی دیگری را ترجیح داد، انتخاب اولِ بعدی دوکسیوم ۵۰۰ است. ماده موثره این دارو «کلسیم دوبسیلات» نام دارد و برخلاف دافلون، یک داروی کاملاً سنتتیک (صنعتی) است.
دوکسیوم مستقیماً روی دیواره مویرگها و رگهای واریسی شما اثر میگذارد. این دارو هم با همان منطقِ کاهش نفوذپذیری دیواره رگها و مهار التهاب، مانع از خروج مایعات به داخل بافت پا میشود و میتواند ورم و درد را کاهش دهد (منبع).
۳. اگر دافلون/دوکسیوم نبودند: گزینههای گیاهیِ رایج (ردههای بعدی)
گاهی اوقات بیمار به دنبال گزینههای گیاهی/مکمل است یا در مقطعی، انتخابهای اول در دسترس نیستند. بعد از دافلون و دوکسیوم، ردههای بعدی معمولاً این دستهها هستند:
- ونووین (Venovin): بر پایه عصاره برگ انگور قرمز (Red Vine Leaf) که میتواند به کاهش ورم و درد کمک کند، اما مطالعات آن به اندازه دافلون گسترده نیست.
- ونوگل / ونوویتال (Venogol / Venovital): بر پایه عصاره شاهبلوط هندی؛ نکته مهم این است که جذب گوارشی این عصاره پایین است، اما با این حال ممکن است با افزایش تن دیواره وریدی به کاهش ورم کمک کند.
- روهمورین (Ruhemorin): بر پایه عصاره روسکوس (Ruscus) که در ایران بیشتر به اسم هموروئید هم شناخته میشود، اما در کاهش ورم ناشی از واریس هم میتواند اثر داشته باشد.
این نکته را یادتان باشد:
چه دارو شیمیایی باشد چه گیاهی، هیچکدام «رگ واریسی» را درمان نمیکنند. اینها فقط برای این هستند که شما در مسیر کنترل علائم (ورم و درد) راحتتر باشید، نه اینکه ساختار رگ خراب را به حالت اول برگردانند.
یک هشدار بسیار مهم (خط قرمز درمان)
با تمام این توضیحات درباره عملکرد دافلون، دوکسیوم و حتی گزینههای گیاهی، باید یک واقعیت ضروری را دوباره یادآوری کنم: این داروها با وجود اینکه میتوانند ورم را کم کنند و درد را آرامتر کنند، بههیچوجه رگ گشاد شده و خرابِ واریسی شما را از بین نمیبرند و درمان نمیکنند. خوردن این قرصها جلوی بدتر شدن یا پیشرفت بیماری واریس را هم نمیگیرد. آنها فقط و فقط یک «درمان علامتی» هستند تا زمانی که این داروها را مصرف میکنید، پاهایتان سبکتر باشد و درد کمتری بکشید. اگر رگ شما خراب است، در نهایت به درمانهای قطعی مثل لیزر نیاز دارید.
چقدر طول میکشد تا قرصها اثر کنند و چند ماه باید مصرف شوند؟
یکی از رایجترین سوالاتی که بیماران میپرسند این است: «دکتر، من دیشب از شدت درد پا، دو تا ژلوفن خوردم اما انگار نه انگار! چرا دردم کم نمیشود؟» یا اینکه میگویند: «من یک هفته است دارم قرص دافلون میخورم، ولی هنوز پاهایم ورم دارد، چرا این قرصها اثر نمیکنند؟»
بیایید یکبار برای همیشه این دو راز بزرگِ درد وریدی و زمانِ اثر داروها را با هم باز کنیم تا خیالتان راحت شود و بدانید در بدنتان چه خبر است.
راز اول: چرا مسکنهای قوی (مثل بروفن و ناپروکسن) روی درد واریس بیاثرند؟
وقتی سرتان درد میگیرد یا پایتان پیچ میخورد، خوردن یک قرص بروفن یا ناپروکسن (که به آنها خانواده NSAIDها یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی میگوییم) مثل آبی روی آتش عمل میکند و درد را از بین میبرد. اما وقتی پای درد واریس وسط میآید، این داروها تقریباً هیچ کاری از پیش نمیبرند. چرا؟
دلیلش در جنسِ درد شماست. درد واریس یک دردِ معمولی ناشی از آسیب بافتی نیست. این درد، ناشی از یک نوع خاص از التهابِ وریدی و تجمع خون است. همانطور که در بخش قبل گفتم، وقتی رگ گشاد میشود و خون در آن میماند، گلبولهای سفید به دیواره رگ میچسبند و آنجا را ملتهب میکنند. از طرفی، وزنِ این خونِ جمعشده، فشار وحشتناکی به دیواره شلشدهی رگ وارد میکند.
مسکنهای معمولی (مثل بروفن) اصلاً برای مقابله با این مکانیسم ساخته نشدهاند. آنها نمیتوانند دیواره رگِ شما را جمع کنند یا جلوی چسبیدن گلبولهای سفید در رگ را بگیرند. اما قرصهایی مثل دافلون و دوکسیوم، دقیقاً روی همین «تن دیواره رگ» (Venous tone) اثر میگذارند. آنها التهابِ خاصِ وریدی را مهار میکنند و به همین دلیل است که فقط این دسته از داروها میتوانند درد سنگین و کلافهکننده واریس را تسکین دهند.
راز دوم: چرا مثل ژلوفن بعد از نیم ساعت اثر نمیکنند؟
حالا که فهمیدیم چرا باید برای درد واریس، قرصِ واریس (مثل دافلون) بخوریم، سوال بعدی پیش میآید: چرا نیم ساعت بعد از خوردن دافلون دردم کم نمیشود؟
جواب ساده است: چون این داروها مسکنِ فوری نیستند. آنها باید ساختارِ عملکردیِ یک رگِ خراب را تغییر دهند. وقتی شما دافلون یا دوکسیوم میخورید، زمان میبرد تا ماده موثره دارو وارد خون شود، خودش را به رگهای گشادشده پای شما برساند و کمکم به دیواره رگ دستور بدهد که: «خودت را جمعوجور کن!» زمان میبرد تا منافذِ بازشدهی رگ بسته شوند و نشت مایعات به زیر پوست متوقف شود.
به همین دلیل، شما باید صبور باشید. انتظار نداشته باشید با خوردن یکی دو ورق قرص، معجزه شود. معمولاً بین ۲ تا ۴ هفته مصرف مداوم و منظم طول میکشد تا شما تازه احساس کنید که: «انگار پاهایم کمی سبکتر شده» یا «ورم مچ پایم کمتر از قبل است».
دوره مصرف چقدر است؟ (آیا باید تا آخر عمر قرص بخورم؟)
یک نکته بسیار کلیدی که باید بدانید این است: شما نباید این داروها را برای مدت طولانی (مثلاً یک سال پشت سر هم) مصرف کنید. چرا؟ چون مطالعات درستوحسابی و معتبری برای مصرف طولانیمدت (بیشتر از ۳ تا ۶ ماه) روی این داروها انجام نشده است و ما دقیقاً نمیدانیم اگر یک نفر سالها پشت سر هم دافلون بخورد، چه عوارض دراز مدت در انتظارش است.
به همین دلیل، استراتژی ما در تجویز این داروها، دورهای است:
1. شروع درمان: ما معمولاً دارو را برای یک دوره ۲ تا ۳ ماهه تجویز میکنیم.
2. ارزیابی و توقف: بعد از این ۲ یا ۳ ماه، از شما میخواهیم مصرف را قطع کنید.
3. تکرار در صورت نیاز: اگر بعد از قطع دارو (مثلاً چند هفته یا چند ماه بعد)، دوباره ورم و دردِ پاهایتان برگشت و شما هنوز شرایط یا قصد انجام درمانهای قطعی (مثل لیزر) را نداشتید، میتوانیم دوباره یک دوره ۲ تا ۳ ماهه دیگر دارو را برایتان شروع کنیم.
پس یادتان باشد: این داروها برای مصرف همیشگی و بیوقفه نیستند. آنها مثل یک مسکن مقطعی اما طولانیاثر عمل میکنند تا شما در فاصله زمانی تا درمانِ اصلی، درد کمتری بکشید.
چه کسانی نباید قرص واریس بخورند؟ (تداخلات خطرناک)
خیلی از بیماران وقتی به مطب میآیند یا در اینترنت جستجو میکنند، پیش خودشان میگویند: «خب این داروها که اکثراً ریشه گیاهی دارند (مثل دافلون که از پوست پرتقال است)، پس خوردنشان ضرری ندارد؛ میخرم و میخورم تا ورم پایم بخوابد.»
عبارت «گیاهی بودن» اصلاً به معنای «بیخطر بودن» نیست. این داروها روی سیستم گردش خون، دیواره رگها و التهاب اثر میگذارند و اگر در دستههای زیر قرار دارید، مصرف خودسرانه آنها برای شما یک خط قرمزِ مطلق است:
۱. زنان باردار و مادران شیرده (اکیداً ممنوع)
میدانم که در دوران بارداری، فشار روی پاهای شما زیاد است و ورم و دردهای واریسی به اوج خود میرسد. خیلی از مادران باردار به دنبال راهی برای سبک کردن پاهایشان هستند، اما شما نباید به هیچوجه سمت این قرصها بروید. مواد موثره این داروها وارد جریان خون شما و در نتیجه وارد بدن جنین یا شیر مادر میشود. از آنجا که هیچ مطالعه ایمنیسنجیِ تاییدشدهای برای اثر این داروها روی جنین وجود ندارد، مصرف آنها در این دوران ممنوع است.
۲. بیماران با نارسایی شدید کبدی و کلیوی
وقتی شما هر قرصی را میبلعید، این کبد شماست که باید مواد آن را تجزیه و پردازش کند و این کلیههای شما هستند که باید بقایای آن را از خون تصفیه کرده و بیرون بریزند.
اگر کبد یا کلیه شما به دلیل بیماریهای زمینهای شدیداً درگیر و ضعیف شده باشد، توانایی پردازش این داروها را ندارد. تلنبار شدن دارو در بدن میتواند فشار کشندهای به این ارگانهای حیاتی وارد کند. بنابراین، اگر مشکل جدی کبد یا کلیه دارید، دور قرصهای واریس را خط بکشید.
۳. مصرفکنندگان داروهای قلبی و رقیقکننده خون (یک تداخل بسیار خطرناک)
این مهمترین هشداری است که باید جدی بگیرید. اگر به دلیل مشکلات قلبی، سابقه سکته یا لخته شدن خون، داروهای زیر را مصرف میکنید، خوردن قرص واریس بدون نسخه پزشک بازی با جانتان است:
• داروهای ضد لخته و رقیقکننده: مثل وارفارین (Warfarin) و داروهای نسل جدیدتر (DOACs) مثل ریواروکسابان (Rivaroxaban) و آپیکسابان (Apixaban).
• داروهای ضد پلاکت: مثل آسپرین (Aspirin) و کلوپیدوگرل یا همان پلاویکس (Plavix).
چرا خطرناک است؟ چون قرصهای واریس (چه شیمیایی مثل دوکسیوم و چه نیمهسنتتیک مثل دافلون) روی جریان خون، نفوذپذیری رگها و عملکرد گلبولها اثر میگذارند. ترکیب شدن آنها با داروهای رقیقکننده میتواند در سیستم دقیق انعقاد خون شما اختلال ایجاد کند و خطر خونریزی یا عوارض پیشبینینشده را بالا ببرد. حتی مصرف همزمان این قرصها با مسکنهای خانواده NSAID (مثل ناپروکسن) هم نیاز به احتیاط و تایید پزشک دارد.
شایعترین عارضهای که بیماران تجربه میکنند
حالا فرض کنیم شما در هیچکدام از گروههای خطرناک بالا نیستید و مصرف دارو (مثلاً دافلون یا دوکسیوم) را شروع کردهاید. بیشترین شکایتی که بعد از چند روز از بیمارانم میشنوم این است: «آقای دکتر، از وقتی قرص را میخورم معدهام به هم ریخته و حالت تهوع دارم.»
باید بدانید که شایعترین عارضه جانبیِ تقریباً تمام قرصهای واریس، ناراحتیها و عوارض گوارشی است.
راهکار عملی چیست؟ هیچوقت، تکرار میکنم هیچوقت این داروها را با معده خالی نخورید. برای اینکه دیواره معدهتان اذیت نشود، حتماً قرص را بعد از غذا و با معده کاملاً پر مصرف کنید. این کار به طرز چشمگیری بههمریختگی معده را کاهش میدهد.
قرص بهتر است یا جوراب فشاری؟
خیلی از بیماران با کلافگی میگویند: « دکتر، پوشیدن این جورابهای تنگ واقعاً عذابآور است؛ مخصوصاً در تابستان. نمیشود جوراب را کنار بگذارم و به جایش فقط همین قرصهای دافلون یا دوکسیوم را بخورم؟»
جواب من همیشه یک «نه» قاطعانه است. اگر قرار باشد بین قرص واریس و جوراب فشاری یک برنده انتخاب کنیم، جوراب فشاری با اختلاف زیاد برنده قطعی است. چرا؟
بیایید به مکانیسم آنها نگاه کنیم. قرصها (همانطور که در بخشهای قبل عمیقاً بررسی کردیم) فقط سعی میکنند دیواره رگ را کمی جمع کنند و التهاب را بخوابانند. اما جوراب فشاری (Compression Stockings) یک کار فیزیکی و مکانیکی فوقالعاده انجام میدهد. جوراب دقیقاً مثل یک پمپِ کمکی، از بیرون به ماهیچهها و رگهای پای شما فشار میآورد و خونِ جمعشده را برخلاف نیروی جاذبه، به سمت بالا (قلب) هل میدهد.
مهمتر از همه: مطالعات علمیِ متعددی ثابت کردهاند که جوراب فشاری، برخلاف قرص، میتواند جلوی پیشرفت بیماری واریس را بگیرد.یعنی اجازه نمیدهد رگهای سالمِ دیگرِ پای شما هم خراب و گشاد شوند. قرص بههیچوجه چنین قدرتی ندارد. بنابراین، قرص هرگز جایگزین جوراب نیست. اما اگر علائم شما (مثل ورم و درد) خیلی شدید است، بهترین نسخه این است که این دو را با هم ترکیب کنید: پوشیدن جوراب در طول روز هنگام فعالیت + مصرف قرص برای مهار التهاب داخلی (منبع).
چه زمانی خوردن قرص دیگر فایدهای ندارد؟
گاهی اوقات بیمارانی به من مراجعه میکنند که ماههاست در حال مصرف انواع و اقسام مکملها و قرصهای واریس (چه شیمیایی و چه گیاهی) هستند، اما همچنان از درد به خود میپیچند. باید بدانید چه زمانی رفتن به داروخانه را متوقف کنید و برای درمانِ اساسی قدم بردارید. اگر در یکی از ۳ وضعیت زیر هستید، قرص دیگر برای شما کاری نمیکند:
۱. مصرف کردید، اما بعد از ۳ ماه هیچ اتفاقی نیفتاد
همانطور که گفتیم، شما باید بین ۲ تا ۳ ماه دافلون یا دوکسیوم را منظم مصرف کنید. اگر بعد از این مدت، هنوز هم عصرها کفشهایتان به خاطر ورم پا تنگ میشود و شبها از درد و سنگینی نمیتوانید بخوابید، یعنی رگ شما آنقدر گشاد و آسیبدیده است که با دارو جمع نمیشود.
۲. علائم، زندگی روزمره شما را مختل کرده است
اگر درد و سنگینی پا باعث شده نتوانید سر کار بروید، پیادهروی کنید یا حتی به کارهای ساده خانه برسید، مصرف قرصی که فقط «کمی» التهاب را کم میکند، وقت تلف کردن است. شما به مداخله جدیتری نیاز دارید.
۳. زنگ خطرهای پوستی ظاهر شدهاند (تغییر رنگ و زخم)
اگر میبینید پوست مچ پایتان دارد تیره (قهوهای یا مایل به سیاه) میشود، لمس آن سفت و چرمی شده است، یا بدتر از همه، زخمهای باز (زخم وریدی) روی پایتان ایجاد شده، شما در مراحل پیشرفته نارسایی وریدی هستید.
در تمام این شرایط، رگِ خراب کاملاً از کار افتاده است. قرص نمیتواند دریچههای شکسته یک رگ را تعمیر کند. اینجاست که باید به کلینیک مراجعه کنید تا ما آن رگِ بیمار را با روشهای قطعی، بدون بیهوشی و در کمتر از یک ساعت ببندیم؛ روشهایی مثل لیزر درونرگی (EVLA)یا اسکلروتراپی (تزریق فوم). وقتی رگ خراب بسته شود، جریان خون به رگهای سالم منتقل میشود و درد و ورم شما در اغلب موارد بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند.
قرص واریس قبل و بعد از لیزر
خیلی از بیماران بعد از اینکه رگهایشان را لیزر یا اسکلروتراپی میکنیم، میپرسند: «آقای دکتر، حالا دافلون بخورم که بیماریام دوباره برنگردد؟»
پاسخ علمی من به شما این است: خیر. قرص هیچ نقشی در جلوگیری از پیشرفت بیماری یا بازگشت واریس ندارد. وقتی ما رگِ خراب را با لیزر بستیم، کار آن رگ تمام شده است و خوردن قرص برای جلوگیری از عودِ بیماری در آینده، هیچ توجیهی ندارد.
اما یک تکنیک و رازِ درمانیِ بسیار مهم وجود دارد که مستقیماً روی راحتیِ شما تأثیر میگذارد: اگر مشخص شود که پای شما نیاز به عمل لیزر (EVLA) دارد، من معمولاً از دو هفته قبل از عمل، تجویز قرصی مثل دافلون را برای شما شروع میکنم. چرا؟ عمل لیزر بهطور طبیعی در یکی دو هفتهی اول با کمی درد و ورمِ موضعی همراه است. بررسیها نشان داده است که وقتی بدن شما از دو هفته قبل با این داروها آماده شده باشد، درد و ورمِ بعد از عمل بهطور چشمگیری کاهش پیدا میکند.
(یک نکته ظریف: اگر خوردن قرص را دقیقاً همزمان با روز لیزر شروع کنید، اصلاً این تأثیر مثبت را نخواهید دید؛ دارو باید از قبل اثرش را روی دیواره رگها گذاشته باشد).
جمعبندی: بالاخره چه کار کنم؟
حالا که به پایان این مطلب رسیدیم، بیایید تکلیف پاهای شما را کاملاً روشن کنیم. لطفاً دوباره وضعیت خود را در یکی از این سه مسیر پیدا کنید:
۱. علائم معمول (ورم و درد عصرگاهی): انتخاب دارویی شما دافلون یا دوکسیوم است. صبور باشید و آنها را برای یک دوره ۲ تا ۳ ماهه مصرف کنید تا پاهایتان سبک شود.
۲. شرایط پرخطر (تداخلات دارویی و بارداری): اگر داروی رقیقکننده خون و قلبی (مثل وارفارین، آسپرین، پلاویکس) میخورید، باردار یا شیرده هستید، لطفاً داروخانه نروید! تنظیم این داروها فقط کار پزشک متخصص است.
۳. علائم شدید (تغییر رنگ مچ پا، سفت شدن پوست یا زخم): مصرف قرص در این مرحله فقط هدر دادن وقت و پول است.
سوالات پرتکرار
در این بخش، تمام سوالاتی که در طول روز از بیمارانم درباره خرید و مصرف قرص واریس میشنوم را دقیق و بدون حاشیه جواب دادهام تا با چشمانی باز تصمیم بگیرید:
۱. در داروخانه کلی قرص گیاهی و شیمیایی هست، بالاخره بهترین قرص برای ورم پای من کدام است؟
اگر به دنبال داروهای خط اول با پشتوانه علمی بیشتر هستید، همانطور که گفتم دافلون و دوکسیوم ۵۰۰ انتخابهای اول و اصلی ما هستند. اما اگر این داروها پیدا نشدند یا پزشک داروخانه گزینههای دیگری جلوی شما گذاشت، ردههای بعدی مکملهای گیاهی هستند که روی کاهش ورم (ادم) تاثیر دارند، هرچند قدرتشان معمولاً کمتر از دافلون است:
• ونوگل (Venogol) و ونوویتال (Venovital): این دو مکمل از عصاره گیاهی به نام «شاهبلوط هندی» ساخته شدهاند. نکتهای که باید بدانید این است که جذب گوارشی این عصاره بسیار پایین است، اما با این حال میتواند تن دیواره وریدی را کمی بالا ببرد و به کاهش ورم کمک کند.
• ونووین (Venovin): ماده موثره این دارو عصاره برگ انگور قرمز (Red Vine Leaf) است که باز هم به کاهش ورم و درد کمک میکند، اما مطالعات روی آن بسیار کمتر از دافلون است.
• روهمورین (Ruhemorin): این کپسول از عصاره گیاه «روسکوس» (یا همان ریواس چینی) به دست میآید. جالب است بدانید در ایران این کپسول را بیشتر برای درمان بواسیر (هموروئید) میشناسند، اما روی کاهش ورم واریس هم اثر خوبی دارد.
۲. دوز مصرفی دافلون چقدر است؟ (روزی چند تا بخورم که اثر کند؟)
این یک نکته طلایی است که خیلیها رعایت نمیکنند: مصرف این قرصها با دوز پایین (مثلاً روزی یک نصفه قرص یا یک دانه دافلون ۵۰۰) هیچ تاثیری روی ورم پای شما ندارد. برای اینکه دارو بتواند دیواره شلشده رگ را جمع کند، دوز کافی باید به خون برسد. برای قرص دافلون، دوز استاندارد ما معمولاً دو عدد قرص ۵۰۰ میلیگرمی در روز (یکی صبح، یکی شب) یا یک عدد قرص ۱۰۰۰ میلیگرمیاست. دوکسیوم هم معمولاً دو بار در روز (هر بار یک ۵۰۰ میلیگرمی) تجویز میشود. مکملهای گیاهی دیگر هم معمولاً بین یک تا دو قرص در روز هستند که حتماً باید بروشور آنها را بخوانید. (و یادتان نرود: همه را بعد از غذا بخورید تا معدهدرد نگیرید).
۳. آیا بین دافلون اصلی (خارجی) و نمونههای مشابه ایرانی فرقی هست؟
ماده موثره (یعنی همان دیوسمین و هسپریدین) در تمام این داروها یکی است و نمونههای ایرانی هم بر همین اساس ساخته میشوند. اما تفاوت اصلی در این است که قرص دافلون اصلی (که فرمولاسیون میکرونایز شده دارد) پشتوانه دهها سال تحقیق و مطالعه بالینی گسترده را دارد و اثربخشی آن به طور دقیق ثابت شده است. به همین دلیل ما معمولاً نمونه اصلی را (در صورت در دسترس بودن و توانایی مالی بیمار) ترجیح میدهیم.
۴. آیا دافلون (نیمهسنتتیک) از مکملهای کاملاً گیاهی بهتر است؟
بله. دافلون با اینکه ریشه در طبیعت (پوست پرتقال) دارد، اما در لابراتوار بهینهسازی (نیمهسنتتیک) شده است. حجم مطالعاتی که اثربخشی دافلون را در کاهش التهاب و جمع کردن رگها ثابت کردهاند، اصلاً با مکملهای گیاهی مثل عصاره برگ انگور قابل مقایسه نیست. به همین دلیل دافلون در خط اول درمان دارویی قرار میگیرد.
۵. اگر بعد از دوره ۳ ماهه قرصم را قطع کنم، آیا ورم و دردم دوباره برمیگردد؟
متاسفانه بله، در اکثر موارد علائم برمیگردد. چرا؟ چون (همانطور که بارها گفتم) قرص فقط نقش یک «چتر» را داشت که شما را موقتاً از زیر بارانِ علائم خارج کرده بود. به محض اینکه چتر را ببندید، دوباره خیس میشوید؛ چون ابری که در حال باریدن است (یعنی همان رگ گشاد و خراب در پای شما) هنوز آنجاست و درمان نشده است. به همین دلیل است که اگر قصد لیزر ندارید، ما مجبوریم مصرف قرص را به صورت دورهای (با وقفههای چند هفتهای تا چند ماهه) برای شما تکرار کنیم تا بتوانید با این بیماری مدارا کنید.
